Perfekcjonizm vs. kreatywność

003

Perfekcjonizm w psychologii często bywa nazywany dewiacją, czyli pewnym odstępstwem od normy, którego źródeł można doszukiwać się w cechach osobowości człowieka. Jednak norma społeczna, jak wiadomo, jest terminem wieloznacznym i uwarunkowanym kulturowo. Emile Durkheim, francuski socjolog, określając normę nawiązywał do powszechności zjawisk: zbrodnia jest normalna, ponieważ społeczeństwo bez zbrodni jest niemożliwe.  

Również zachowania patologiczne muszą mieć miejsce dla zachowania równowagi w danej społeczności. Niestety odbywa się to kosztem jednostek, które męczą się ze sobą, dążąc do doskonałości i samokontroli. Z drugiej strony są to osoby bardzo chwalone ze względu na swoją wydajność i pracowitość. Niestety skrajny perfekcjonizm nie pozwala pójść o krok dalej. Czucie się ocenianym hamuje kreatywność, tak jak martwienie się co powiedzą inni, nie kierując się własną przyjemnością i wewnętrznym głosem.

Perfekcjoniści często chcą być najlepsi we wszystkim i od tego uzależniają swoją wartość. Pęd ku doskonałości z jednej strony motywuje do przekraczania własnych granic, do ciągłej nauki i rozwoju, jednak często też prowadzi do wytworzenia emocjonalnych kosztów tego rodzaju twórczości (“co będzie jak się skompromituję?”, “a jeżeli poniosę porażkę?”). Dodatkowo poruszają się w wyznaczonym zakresie zadań, za bardzo zwracają uwagę na szczegóły, nagle wszystko staje się za mało dopracowane, za mało dobre. Natomiast osoba kreatywna podejmuje jakieś wyzwania, realizuje idee, ryzykuje. Ponadto potrafi zmienić tok myślenia, nie ma zaprogramowanych działań, więc może robić coś niedoskonale, ale za to innowacyjnie.  Natomiast perfekcjonizm nie dopuszcza niedoskonałości, człowiek z definicji jest niedoskonały, więc w gruncie rzeczy perfekcjonista działa wbrew naturze.

Zarówno sztywna samokontrola, jak i strach przed popełnieniem błędu mogą wynikać z wychowania w domu, gdzie dziecko musiało zapracować na miłość, bądź nie zaznało bezpieczeństwa emocjonalnego. W takiej sytuacji będzie chciało same sobie pomóc w dorosłym życiu, dbając o ład i porządek w domu lub obsesyjnie kontrolować swoje ciało i wagę. Daje to namiastkę bezpieczeństwa, a przede wszystkim wysokie poczucie samokontroli i przewidywalności. Jak więc taka osoba może się rozwijać, poszerzać horyzonty, próbować działać i myśleć bardziej kreatywnie?

Ludzie mogą uosabiać perfekcjonizm wewnętrzny, jak i zewnętrzny. Nie można niestety określić, który z nich jest lepszy. Perfekcjoniści wewnętrzni są skoncentrowani na sobie, stawiają sobie bardzo wygórowane wymagania, nie mogą znieść własnej porażki. Zbyt rozpamiętują niepowodzenia, obwiniają siebie. Nie potrafią cieszyć się życiem, ponieważ nie pamiętają swoich sukcesów, zawsze widzą tylko to co im się nie udało. Działają autodestrukcyjnie. Kobiety w większości, by odzyskać kontrolę narzucają drakońską dietę, ale efekty wciąż ich nie zadowalają, niekiedy popadają w anoreksję, nienawidzą siebie.

Uosobienia perfekcjonizmu zewnętrznego chcą widzieć siebie jako osoby nieomylne, wszystkowiedzące, idealne. I rzeczywiście. Mogą być wyspecjalizowani w danej dziedzinie, ale ich indolencja polega na braku elastyczności myślenia, napędzając działania antykreatywne. Oczywiście perfekcjonista oczekuje podziwu ze strony otaczających go ludzi. Taka postawa jest bardzo wyczerpująca dla bliskich. Wytykane są im błędy i stawiane wymagania, często niemożliwe do spełnienia. Perfekcjonista twierdzi, że gdy otoczenie spełni wszystkie jego oczekiwania, to dopiero osiągnie szczęście i radość życia. Gdy szczęście nie nadciąga rodzi się frustracja i niezadowolenie.

Czy tak na prawdę warto wchodzić na ścieżkę wojenną z bliskimi i samym sobą? Czy warto określać swoją wartość poprzez błędy i uczynić z życia katastrofę? Każdy człowiek jest inny, wszystkim nie można dogodzić, ale można sobie sprawiać przyjemność, czerpiąc radość z sukcesów, a porażki wkładać do bagażu doświadczeń. Porażka nie istnieje.

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s